THE FUTURE ACTIVE PARTICIPLE;
SOME IRREGULAR VERBES
第 25 章
未来能動分詞,不規則動詞
未来能動分詞は動詞の第四主要形から格語尾を取り除き,それに代わって -urus, -ura, -urum を付け加えて作られる規則的な第一第二変化の形容詞です(§162).これは大ざっぱに「〜しようとしている」〔予定・意図・定め〕と訳すことができます.
| 1 | 2 | 3 | 3-i | 4 | |
|---|---|---|---|---|---|
| 男性単数 | |||||
| (spectatus) | (visus) | (ductus) | (captus) | (scitus) | |
| 主格 | spectaturus | visurus | ducturus | capturus | sciturus |
| etc. | etc. | etc. | etc. | etc. | |
……★1
不規則動詞:次の形は,出てきた時に不規則動詞と認めることができるよう学んでおくべきものです.
| eo, ire, ii, iturus | 行く |
| volo, velle, volui, __ | 欲する |
| nolo, nolle, nolui, __ | 欲しない |
| malo, malle, malui, __ | むしろ〜を欲する |
| fio, fieri, (factus) | 〜になる,生ずる,起こる,行なわれる (facio の受動態としての役割を果たす) |
| (eo) | (volo) | (nolo) | (malo) | (fio) | |
| 直接法現在 単数 |
|||||
|---|---|---|---|---|---|
| 一 | eo | volo | nolo | malo | fio |
| 二 | is | vis | non vis | mavis | |
| 三 | it | vult | non vult | mavult | fit |
| 複数 | |||||
| 一 | imus | volumus | nolumus | malumus | |
| 二 | itis | vultis | non vultis | mavultis | |
| 三 | eunt | volunt | nolunt | malunt | fiunt |
| 接続法現在 単数 |
|||||
| 一 | eam | velim | nolim | malim | fiam |
| 二 | eas | velis | nolis | malis | fias |
| 三 | eat | velit | nolit | malit | fiat |
| 複数 | |||||
| 一 | eamus | velimus | nolimus | malimus | fiamus |
| 二 | eatis | vilitis | nolitis | malitis | fiatis |
| 三 | eant | velint | nolint | malint | fiant |
| 直接法未完了 単数 |
|||||
| 一 | ibam | volebam | nolebam | malebam | fiebam |
| etc. | etc. | etc. | etc. | etc. | |
| 複数 | |||||
| 一 | ibamus | volebamus | nolebamus | malebamus | fiebamus |
| etc. | etc. | etc. | etc. | etc. | |
| 未来 | |||||
| 一 | ibo | volam | nolam | malam | fiam |
| 二 | ibis | voles | noles | males | fies |
| etc. | etc. | etc. | etc. | etc. | |
| 命令法 | |||||
| 単数 | i | ―― | noli | ―― | fi |
| 複数 | ite | ―― | nolite | ―― | fite |
| 現在能動分詞 | |||||
| iens | volens | nolens | |||
| (属格 euntis ) | |||||
他の時制と法では規則的です.
語 彙 [25]
| (the irregular verbs in the lesson, plus) | |
| adeo (adv.) | (動)話す talk, speak |
| aliunde (adv.) | (副)他のあるところから from somewhere else |
| audio, -ire, audivi, auditus*1 | (動)聞く hear |
| dubius, -a, -um | (形)疑わしい wavering, doubtful |
| incido, -ere, -cidi, -cisus | (動)中断する interrupt, interfere |
| jucundus, -a, -um | (形)喜ばしい delightful, pleasant |
| limen, liminis, n. | (名)入り口 threshold, lintel |
| trado, -ere, tradidi, traditus*2 | (動)手渡す,伝える deliver, transmit |
| vena, -ae, f.*3 | (名)血管,静脈,水脈,傾向 vein, pulse, natural bent |
*1 いわゆる“オーディオ”の語源.
*2 “tradition ”(伝統)の語源.
*3 “vein”の語源.
なお:incido=in+caedo
練習問題
A.和訳(英訳)しなさい.
Quod homini sit facultas intelligendi, quae est rationalitas, ac facultas
cogitandi, volendi, loquendi, et faciendi id quod intelligit, quae est
libertas; et quod binae illae facultates sint a Domino apud hominem, in
transactione De Divino Amore et Divina Sapientia (n.264-270, 425; et quoque
supra, n.43, 44), actum est. Sed quia plura dubia de utraque illa facultate
incidere possunt, cum de illis cogitatur, volo in hoc limine solum aliquid
de libero agendi secundum rationem apud hominem tradere.
[2] Sed primum sciendum est, quod omne liberum sit amoris, adeo ut amor
et liberum unum sint; et quia amor est vita hominis, est quoque liberum
vitae ejus; omne enim jucundum, quod est homini, est ex amore ejus, non
aliunde datur aliquid jucundum, et ex juncundo amoris agere est ex libero;
nam jucundum ducit hominem sicut flumen id quod fertur ex se secundum venam
ejus. (DP 73)
C.今日学んだ形をいつものように適当する語形変化表★2に記入しなさい.
注
★1 ここには次の文がありますが,他の文法書にはない特殊な内容と思えますので本文からは省きます.
「これ〔未来分詞〕はしばしば他動詞でない動詞の第四主要形として数え上げられ,それゆえ,受身の用法はありません――sum, esse, fui, futurus に注意してください」
★2 巻末の「語形変化表」に,このための記入欄はありません.