NOMINALIZED QUESTIONS;
GERUNDS, GERUNDIVES AND THE PASSIVE PERIPHRASTIC

第 23 章

名詞化された疑問,
動名詞,動形容詞,迂言的表現

 古典ラテン語では,“間接疑問”――もっと正確には名詞化された疑問――での動詞は接続法です:
Interrogabant unde hoc sciant彼らは,なぜ(直訳:どこから)これを知ったのか質問していた」.スヴェーデンボリはこの構文を使いますが,通常はこれと密接に関係する一種の名詞節を使っています.例えば,『神の愛と知恵』1番に,Homo novit quod amor sit, sed non novit quid amor est人々は愛が存在することを知っているが,しかし,愛が何であるかは知らない」とあります.quod amor sit の独立した疑問形が Estne amor? であることに注意してください.一方,quid amor est に対応する形は Quid est amor? です(§258)

 名詞,形容詞,副詞に焦点を当てた質問は,この後者のように,知る,認める,表現することの動詞に続いて,すべて名詞節となるでしょう.例えば,次のように言えます――

Necessarium est scire cur Deus venit なぜ神が来られたか
(知ることが必要です) quando Deus venit いつ神が来られたか
quomodo Deus venit どのように神が〜
ubi Deus venit どこに神が〜
quis Deus venit だれが(神)〜
cujus Deus venit どの神が〜
cui Deus venit だれに神が〜
 

 名詞節の中の動詞の時制は,主動詞の時制に関連して変えられます.こうして,もし上記の節が Necessarium erat scire によって導かれるなら,そのとき venit(完了時制)は過去完了に変えられます.

 疑問副詞 num もまた「〜かどうか」という意味で,名詞化された疑問を導くのに用いられることがあります. an も,おそらく否定的な返事を予想しないで,同様に用いられます. quin は支配的な動詞が,疑い,否定,知らないといったことを表わすとき,名詞節を導くのに用いられることがあります.

動名詞動名詞は,常に中性単数で,主格は用いられない第二変化の動詞的名詞です(§223).不定詞のように,これは過程としての動詞の動作に言及し,通常,英語の“I enjoy living here(ここでの生活を楽しんでいる)”といった文に出てくる“-ing”形に等しいものです.形は完全に規則的です.

1 2 3 3-i 4
対格 spectandum videndum ducendum capiendum sciendum
属格 spectandi videndi ducendi capiendi sciendi
与格 spectando videndo ducendo capiendo sciendo
奪格 spectando videndo ducendo capiendo sciendo
                                   

動形容詞:これは別名を未来受動分詞とも言い,ほぼ“行なわれようとしている・行なわれるべき(あるべき)”ことを意味する動詞的形容詞です.構文の中でもっとずっと一般的なものは受動的迂言的★1用法として知られたものです.その構文では,動形容詞は esse の適当な形を伴なって必要性を示すため述語的に使われます(§234)★2(必要性を示すため,同じく単純な未来形も用いられることに注意.前の第3章参照).それで,Sed sciendum est quod Angelis prorsus nulla potentia sit ex se.しかし,天使たちは自分からはまったく力がない,ということを知っておくべきです(『天界と地獄』230)となります.この文では, quod-節は est の主語であり, sciendum は述語的形容詞となっていて,スヴェーデンボリが名詞的な quod-節を中性として扱っていることを示しています.
 もしこの必要性の義務を負った人物が特定できるなら,与格で表現されます.Sciendum erat mihi quod... 「私は(与格)……を知る必要があった/……が私に知られる必要があった〔直訳〕」(§236)

 形の上で,動形容詞は規則的な第一第二変化形容詞であり(§230),中性は動名詞と同じです.

        

男性単数
1 2 3 3-i 4
主格 spectandus videndum ducendum capiendum sciendum
属格 spectandi videndi ducendi capiendi sciendi
etc. etc. etc. etc. etc.
女性単数
主格 spectanda videnda ducenda capienda scienda
属格 spectandae videndae ducendae sciendae sciendae
etc. etc. etc. etc. etc.
中性単数
主格 spectandum videndum ducendum capiendum sciendum
属格 spectandi videndi ducendi capiendi sciendi
etc. etc. etc. etc. etc.

語 彙 [23]


colo, -ere, colui, cultus*1 (動)耕す,崇拝する worship
cultus, -us m. (名)礼拝 worship
fero, ferre, tuli, latus (動)運ぶ,差し出す,与える carry, lift, bring, take
affero, afferre, attuli, allatus (動)運ぶ,持ってくる bring
aufero, auferre, abstuli, ablatus*2 (動)運び去る,取り去る take away
confero, conferre, contuli, collatus*3 (動)運び集める,比較する bring together, compare
refero, referre, rettuli, relatus*4

  se referre ad  
(動)運び帰る,応答する,思い出す,写し出す
bring back, respond, repeat
〜に関係する,関連がある★3 “go back to," relate to
induo, induere, indui, indutus (動)着る,着せる put on (clothing), don
insum, inesse, infui (動)内在するbe (contained) in
medius, -a, -um*5 (形)中間の intermediate, in the middle
porro (adv.) (副)さらに beyond this, further
sanctus, -a, -um*6 (形)聖なる holy

*1 “colony, cultivate, culture, cult”などの語源.
*2 文法用語「奪格(ラ ablativus, 英 ablative)」の語源.
*3 “confer”の語源.
*4 “refer ”の語源.なお:affero=ad+fero, aufero=ab+fero,
  confero=cum+fero, refero=re+fero
*5 いわゆる“メディア(媒介)”の語源.
*6 “saint, sanctuary”(聖人,聖地・聖域)の語源.

練習問題  

A.訳しなさい.
  Porro sciendum est, quod finis sit omne in causa, et quoque omne in effectu: inde est, quod finis, causa et effectus, dicantur finis primus, medius, et ultimus.
  Sed ut finis sit omne in causa, erit aliquid ex fine in quo erit;(……)finis enim non potest in se solo esse, sed erit in aliquo existente a se, cui quoad omne suum inesse potest et agendo efficere, usque dum subsistit.
  Id in quo subsistit est finis ultimus, qui vocatur effectus. (DLW 168)

C.今日学んだ形をいつものように適当する語形変化表★4に記入しなさい.



★1 迂言(うげん) とは「遠回しに言う言い方」です.
★2 スヴェーデンボリは多用します.その一例は――
   agendun est...(『天界と地獄』93)
  「……を取り扱わなくてはなりません/……を取り扱うべきです」
★3 用例をつ紹介します――
omnis cultus se referebat ad sacrificia (『天界の秘義』6905)
  「すべての礼拝は生け贄(犠牲)に関係しました」
omnia in universo...se referunt ad Bonum et Verum (『生活の教義』43)
  「……宇宙の中のすべてのものは,善と真理に関係します」
★4 巻末の「語形変化表」に,このための記入欄はありません.