NOMINALIZED QUESTIONS;
GERUNDS, GERUNDIVES AND THE PASSIVE PERIPHRASTIC
第 23 章
名詞化された疑問,
動名詞,動形容詞,迂言的表現
古典ラテン語では,“間接疑問”――もっと正確には名詞化された疑問――での動詞は接続法です:
Interrogabant unde hoc sciant「彼らは,なぜ(直訳:どこから)これを知ったのか質問していた」.スヴェーデンボリはこの構文を使いますが,通常はこれと密接に関係する一種の名詞節を使っています.例えば,『神の愛と知恵』1番に,Homo novit quod amor sit, sed non novit quid amor est「人々は愛が存在することを知っているが,しかし,愛が何であるかは知らない」とあります.quod amor sit の独立した疑問形が Estne amor? であることに注意してください.一方,quid amor est に対応する形は Quid est amor? です(§258).
名詞,形容詞,副詞に焦点を当てた質問は,この後者のように,知る,認める,表現することの動詞に続いて,すべて名詞節となるでしょう.例えば,次のように言えます――
| Necessarium est scire | cur Deus venit | なぜ神が来られたか |
| (知ることが必要です) | quando Deus venit | いつ神が来られたか |
| quomodo Deus venit | どのように神が〜 | |
| ubi Deus venit | どこに神が〜 | |
| quis Deus venit | だれが(神)〜 | |
| cujus Deus venit | どの神が〜 | |
| cui Deus venit | だれに神が〜 |
名詞節の中の動詞の時制は,主動詞の時制に関連して変えられます.こうして,もし上記の節が Necessarium erat scire によって導かれるなら,そのとき venit(完了時制)は過去完了に変えられます.
疑問副詞 num もまた「〜かどうか」という意味で,名詞化された疑問を導くのに用いられることがあります. an も,おそらく否定的な返事を予想しないで,同様に用いられます. quin は支配的な動詞が,疑い,否定,知らないといったことを表わすとき,名詞節を導くのに用いられることがあります.
動名詞:動名詞は,常に中性単数で,主格は用いられない第二変化の動詞的名詞です(§223).不定詞のように,これは過程としての動詞の動作に言及し,通常,英語の“I enjoy living here(ここでの生活を楽しんでいる)”といった文に出てくる“-ing”形に等しいものです.形は完全に規則的です.
| 1 | 2 | 3 | 3-i | 4 | |
|---|---|---|---|---|---|
| 対格 | spectandum | videndum | ducendum | capiendum | sciendum |
| 属格 | spectandi | videndi | ducendi | capiendi | sciendi |
| 与格 | spectando | videndo | ducendo | capiendo | sciendo |
| 奪格 | spectando | videndo | ducendo | capiendo | sciendo |
動形容詞:これは別名を未来受動分詞とも言い,ほぼ“行なわれようとしている・行なわれるべき(あるべき)”ことを意味する動詞的形容詞です.構文の中でもっとずっと一般的なものは受動的迂言的★1用法として知られたものです.その構文では,動形容詞は esse の適当な形を伴なって必要性を示すため述語的に使われます(§234)★2(必要性を示すため,同じく単純な未来形も用いられることに注意.前の第3章参照).それで,Sed sciendum est quod Angelis prorsus nulla potentia sit ex se.「しかし,天使たちは自分からはまったく力がない,ということを知っておくべきです」(『天界と地獄』230)となります.この文では, quod-節は est の主語であり, sciendum は述語的形容詞となっていて,スヴェーデンボリが名詞的な quod-節を中性として扱っていることを示しています.
もしこの必要性の義務を負った人物が特定できるなら,与格で表現されます.Sciendum erat mihi quod... 「私は(与格)……を知る必要があった/……が私に知られる必要があった〔直訳〕」(§236)
形の上で,動形容詞は規則的な第一第二変化形容詞であり(§230),中性は動名詞と同じです.
| 男性単数 | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | 3-i | 4 | |
| 主格 | spectandus | videndum | ducendum | capiendum | sciendum |
| 属格 | spectandi | videndi | ducendi | capiendi | sciendi |
| etc. | etc. | etc. | etc. | etc. | |
| 女性単数 | |||||
| 主格 | spectanda | videnda | ducenda | capienda | scienda |
| 属格 | spectandae | videndae | ducendae | sciendae | sciendae |
| etc. | etc. | etc. | etc. | etc. | |
| 中性単数 | |||||
| 主格 | spectandum | videndum | ducendum | capiendum | sciendum |
| 属格 | spectandi | videndi | ducendi | capiendi | sciendi |
| etc. | etc. | etc. | etc. | etc. |
語 彙 [23]
| colo, -ere, colui, cultus*1 | (動)耕す,崇拝する worship |
| cultus, -us m. | (名)礼拝 worship |
| fero, ferre, tuli, latus | (動)運ぶ,差し出す,与える carry, lift, bring, take |
| affero, afferre, attuli, allatus | (動)運ぶ,持ってくる bring |
| aufero, auferre, abstuli, ablatus*2 | (動)運び去る,取り去る take away |
| confero, conferre, contuli, collatus*3 | (動)運び集める,比較する bring together, compare |
| refero, referre, rettuli, relatus*4 se referre ad |
(動)運び帰る,応答する,思い出す,写し出す bring back, respond, repeat 〜に関係する,関連がある★3 “go back to," relate to |
| induo, induere, indui, indutus | (動)着る,着せる put on (clothing), don |
| insum, inesse, infui | (動)内在するbe (contained) in |
| medius, -a, -um*5 | (形)中間の intermediate, in the middle |
| porro (adv.) | (副)さらに beyond this, further |
| sanctus, -a, -um*6 | (形)聖なる holy |
*1 “colony, cultivate, culture, cult”などの語源.
*2 文法用語「奪格(ラ ablativus, 英 ablative)」の語源.
*3 “confer”の語源.
*4 “refer ”の語源.なお:affero=ad+fero, aufero=ab+fero,
confero=cum+fero, refero=re+fero
*5 いわゆる“メディア(媒介)”の語源.
*6 “saint, sanctuary”(聖人,聖地・聖域)の語源.
練習問題
A.訳しなさい.
Porro sciendum est, quod finis sit omne in causa, et quoque omne in
effectu: inde est, quod finis, causa et effectus, dicantur finis primus,
medius, et ultimus.
Sed ut finis sit omne in causa, erit aliquid ex fine in quo erit;(……)finis enim non potest in se solo esse, sed erit in aliquo existente a se, cui quoad omne suum inesse potest et agendo efficere, usque dum subsistit.
Id in quo subsistit est finis ultimus, qui vocatur effectus. (DLW 168)
C.今日学んだ形をいつものように適当する語形変化表★4に記入しなさい.
注
★1 迂言(うげん) とは「遠回しに言う言い方」です.
★2 スヴェーデンボリは多用します.その一例は――
agendun est...(『天界と地獄』93)
「……を取り扱わなくてはなりません/……を取り扱うべきです」
★3 用例をつ紹介します――
omnis cultus se referebat ad sacrificia (『天界の秘義』6905)
「すべての礼拝は生け贄(犠牲)に関係しました」
omnia in universo...se referunt ad Bonum et Verum (『生活の教義』43)
「……宇宙の中のすべてのものは,善と真理に関係します」
★4 巻末の「語形変化表」に,このための記入欄はありません.