ADONOMINAL CLAUSES; THE RELATIVE PRONOUN
第 12 章
単語,句,節は,すでに学んできましたが,文中で名詞の機能を果たします.また,単語,句,節は形容詞としても機能します.こうして「茶色の家(the
brown house) 」「リンカーン通りの家」また「先週売れた家」と言うことができます.二番目の例「リンカーン通りの(on
Lincoln Street)
」は,形容詞の働きをする前置詞句です.最後の例「先週売れた(that was sold last week) 」は形容詞節,すなわち修飾節です.
通常,ラテン語と英語は修飾節の作り方でよく似ています.どちらも関係代名詞を用い,その格は修飾節の中でのその用いられ方によります.英語では,その性はその先行詞(節の修飾する名詞)に一致し,その一方,ラテン語では,性と数の両方がその先行詞の性と数に一致します.そのあと,ラテン語も英語も,節の残りの部分を独立した文のように組み立てます(§75)
| Vir qui me vidit... | 「私を見た男は……」 |
| Femina quam vidi... | 「私が見た女は……」 |
| Sapientia quae venit... | 「やって来る知恵は……」 |
| Amor quem dat Dominus... | 「主が与えられる愛は……」 |
| Status in quo sunt angeli... | 「天使たちのいる状態は……」 |
……★1
ラテン語の関係代名詞は次のように完全な変化をします(いつものよう
にその英訳はだいたいの意味です)――
よくある形容詞で比較級・最上級の不規則なものがいくつかあります(§123).最もよく出てきそうなものは次のものです――
| 単 数 | |||
|---|---|---|---|
| 男 性 | 女 性 | 中 性 | |
| 主格 | qui (who) | quae (who) | quod (which) |
| 対格 | quem (whom) | quam (whom) | quod (which) |
| 属格 | cujus (whose) | cujus (whose) | cujus (whose) |
| 与格 | cui (to whom) | cui (to whom) | cui (to which) |
| 奪格 | quo (by whom) | qua (by whom) | quo (by which) |
| 複 数 | |||
|---|---|---|---|
| 男性 | 女性 | 中性 | |
| 主格 | qui (who) | quae (who) | quae (which) |
| 対格 | quos (whom) | quas (whom) | quae (which) |
| 属格 | quorum (whose) | quarum (whose) | quorum (whose) |
| 与格 | quibus (to whom) | quibus (to whom) | quibus (to which) |
| 奪格 | quibus (by whom) | quibus (by whom) | quibus (by which) |
ラテン語に比べて英語にはあまり区別がないことに注意しましょう――例えば男女の区別も,また属格には何の区別もないことです.
ラテン語の代名詞は性と数の両方を示すので,通常,代名詞の先行詞は必要ありません(§77) .
Quem Dominus ducit, vincet「主が導かれる者は,勝利する」.……★2.この文では,“先行詞”は部分的に後に続く vincet で表現されており,その語尾は主語が三人称単数であることを示していますが,しかし性は特定できません.
……★3.
英語では句読法を用いて種類の修飾節を区別します.コンマで区切られない限定節は,先行詞を本質的に特定すると思える情報を与えます.
“The man who saw me collecting sap stopped to talk”「私が液汁を集めるのを見たその男は話そうと立ち止まった」という文では,私たちはその男について他のことは知らないと仮定されます.
〔コンマで区切られた〕非限定節は比較的に付随的な情報を与えます.
“The man, who saw me collecting sap, stopped to talk ”「その男は,私が液汁を集めるのを見て,話そうと立ち止まった」では,読者は話題となっている男についてすでに知っていると仮定されます.後の文では,節は基本的に挿入的です.
スヴェーデンボリはコンマを挿入的語句を区切るために使用しました.それでここでの区別と同じ手段を示す傾向があるといえます.しかしまた,彼はコンマを,長い文で,統語上の一まとまりの中での転換を示すために使用したことから,また彼と同時代や後代の印刷人が彼ら自身の句読法の基準を持つ傾向があったことから,コンマよりも文意に頼るほうがさらに正確です.
語 彙 [12]
| ceterus, -a, -um*1 | (形)他の other |
| dico, -ere, dixi, dictus*2 | (動)言う say, call, name |
| educo, -ere, eduxi, eductus | (第三変化)引き出す bring forth |
| educo, -are, -ave, -atus*3 | (第一変化)教育する〔こちらは後からの意味〕 educate |
| induco, -ere, -duxi, -ductus*4 | (動)導き入れる bring into, introduce |
| introduco, -ere, -duxi, -ductus*5 | (接)〜かまたは〜 either_or_ |
| perduco, -ere, -duxi, -ductus | (動)案内する lead through |
| extensus, -a, -um | (形)拡大した stretched out |
| ideo (conj.) | (接)それゆえ therefore, so |
| pendo, -ere, pependi, pensus*6 | (動)掛ける,つるす hang |
| regnum, -i, n. | (名)王国 kingdom |
| simplex, simplicis | (形)単純な〔このまま英語である〕 uncomplicated, simple, straightforward |
| usus, -us, m.*7 | (名)使用,習慣,“役立ち” useful function, function, “use ” |
*1 et cetera エトセトラ(その他,〜など)の略語“ect.”の語源.
*2 “dictate ”の語源.
*3 “education (教育)”の語源.“教育”とは(本来持っているものを)引き出すこと,とわかります.[e+duco]
*4 “diduce, induct, induction ”の語源.[in+duco]
*5 “introduce ”の語源.[intro+duco]
*6 “pendant, pending”の語源.
*7 “use ”の語源.
練習問題
A.訳しなさい.
1. Mundus naturalis dicitur omne id extensum, quod sub sole est, et
ex illo calorem et lucem recipit;
et illius mundi sunt omnia quae inde subsistunt: mundus spiritualis autem
est coelum, et illius mundi sunt omnia quae in coelis. (HH 89)
2. Omnes in coelum recipiuntur, qui amaverunt verum et bonum propter verum et bonum: qui itaque multum amaverunt, illi sunt qui vocantur sapientes; qui autem parum amaverunt, sunt qui vocantur simplices; sapientes in coelo in multa luce sunt, simplices autem in coelo in minore luce sunt; (HH 350)
3. Internus homo est qui vocatur spiritualis homo, quia est in luce
coeli, quae lux est spiritualis; et externus homo est qui vocatur naturalis
homo, quia est in luce mundi, quae lux est naturalis. Homo cujus internum
est in luce coeli et externum in luce mundi, is spiritualis homo est quoad
utrumque; at homo cujus internum non est in luce coeli, sed solum(=only)
in luce mundi in quo etiam est externum, is naturalis homo est quoad utrumque.
Spiritualis homo est qui in Verbo vocatur“vivus,”(=alive) at naturalis
homo qui vocatur “mortuus.”(=dead) (NJHD 38)
C.今日学んだ形をいつものように適当する語形変化表に記入しなさい.
注
★1 ここに次の注意書きがあります.
「しかし,英語では,関係代名詞が節の動詞の目的語であるとき,性・数・格を無視して“that”を,とき
には,関係代名詞を完全に省いて用いてよいことに注意してください――
“The man that I saw... ”“The man I saw...”」
★2 ここに次の説明があります.
「これは英語のよくある言い方“I know what I shoud do (私は自分がなすべきことを知っている)”に似ています.ここで“what”は“that
which”に代わって使われており,こうして先行詞〔that〕と関係代名詞〔which
〕の両方を含んでいるように思えます」
★3 ここに次の説明があります.
「これらの場合では,翻訳するときは,通常,先行詞としての名詞を補うのが最善です.英語では孔子(儒教)の格言(論語)に似せた文などで,基本的に“He
who.... ”が用いられていますが,これは決してラテン語の“Qui... ”と同じ文体ではありません」