THE NOUN : DATIVE AND VOCATIVE THE VERB : PERFECT PASSIVE
第 10 章
与格は基本的に(肯定的にしろ否定的にしろ)関心(利害関係)のある対象に特別な事柄が起こっていること示すように思えます.……
与格の特別な働きを示せば――間接目的・所有・関与(利害関係)です.
英語には間接目的語を示す二つの方法があります.“He told a lie to me”あるいは“He told me a lie ”(彼は私に嘘をついた)というようにです.どちらの場合も,間接目的語(私)は直接目的語(嘘)の“受入れ人・容器”です.ラテン語では,前置詞なしに与格を用いて次のように表現します――
Dat angelis sapientiam 「天使たちに知恵を与える」;Dominus dixit spiritui...「主は御霊に言われた…」.後者の場合,主の言われたことが直接目的語となるでしょう.
おそらく受け取ることと所有との間の密接な関係から,所有を表わすときラテン語では動詞 sum とともに与格が用いられます.Angelis sunt oculi, pedes, manus.... 「天使たちには目や手足があり……」
関与の与格によって,与格に対する主題がきわめて直接的に表現されます.これは,与格により示される存在だけに直接関係させることによって,述べられたことの効力を限定するために用いられます.
Infernum malis est coelum「地獄は悪人にとって天界である」.
与格の形は次のとおりです.
| 1 | 2男 | 2女 | 3男女 | 3中 | 4 | 5 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 単 | vitae | angelo | verbo | amori | corpori | spiritui | faciei |
| 複 | vitis | angelis | verbis | amoribus | corporibus | spiritibus | faciebus |
形容詞(第8課)の形は次のとおりです.
| 第一第二変化 | 第三変化 | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 男性 | 女性 | 中性 | 男・女性 | 中性 | ||
| 単数 | bono | bonae | bono | spirituali | spirituali | |
| 複数 | bonis | bonis | bonis | spiritualibus | spiritualibus | |
呼格は通常一つの格と見なされますが,これは名詞のすべての格に対して同じ形をもつその二人称と見なすほうがさらに正確といえます.これは通常,文中で二人称の要素を持つものと同格です.この要素の格は任意です.“Charile, you write well”「チャーリー,おまえはうまく書いた(主格)」;“Charile, I like you”「チャーリー,おまえを好きだ(対格)」;“Charile, I like your style”「チャーリー,おまえのスタイルは好ましい(属格)」;“Charile, I give you a chance”「チャーリー,おまえにチャンスを与える(与格)」;“Charile, I'm with you all the way.”「チャーリー,おまえとはいつも一緒だ(奪格)」.
どの場合も,チャーリーは直接に(二人称として)呼びかけられていて,語る者(一人称)でも,語られる者(三人称)でもありません.名詞が他の名詞と同格なら,格が一致するので,呼格の「チャーリー」は,これらの例で,主格・対格・……となります.
神学著作では,ほとんど講解の形式をとっているので,呼格はまれであり,おもに「メモラビリア」や聖書からの引用で見かけるだけです.
通常,呼格は主格と同形であり,例外は単数主格の語尾が -us または -ius である第二変化の名詞と形容詞です.それらの場合,次の形をとります.
amicus magnus (主格) amice magne (呼格)
filius magnus (主格) fili magne (呼格)
完了時制は動詞によって示される行動や状態の“完結”を強調します.単純完了は現在の時の以前に完了したことを示します.過去完了(大過去)はある(特別な)過去の時より以前に完了したことを示します.未来完了はある(特別な)未来の時の以前に完了したことを示します.
“She has finished weeding the garden(彼女は庭の草取りを終えた;完了)”
“She has finished weeding the garden when it started to rain(彼女は雨が降り出したとき庭の草取りを終えていた;過去完了)”
“She will have finished weeding the garden by the time you get there(彼女はあなたが来る時までに庭の草取りを終えているでしょう;未来完了)”.
どの完了時制であっても,受動態を表わすのに,ラテン語では完了受動分詞(第四主要形)と動詞 sum を非常に率直な方法で使います,その分詞は主語と性・数・格で一致します.次の例に注意してください.
| Verbum scriptum est. | The Word was/has been written. |
| Verba scripta sunt. | The Words were/have been written. |
| Verbum scriptum erat. | The Word had been written. |
| Verba scripta erant. | The Words had been written. |
| Verbum scriptum erit. | The Word will have been written. |
| Verba scripta erunt. | The Words will have been written. |
| Homo creatus est. | Humanity was/has been created. |
| Terra creata est. | Earth was/has been created. |
完了受動分詞は,完全に規則的な第一第二変化形容詞であり,このことからこれが使用されるとき,ある種のわかりづらさが生じます.これがたまたま形容詞的に用いられているのかもしれません――apertum(開かれた)は単に“開いている”ことを意味するかもしれないのです.“The door has been opened(扉は開かれていた)”と“The door is open(扉は開いている)”の間には,ほんのわずかながらも明確な違いがあります.“The door has been opened”と“The door is open”のどちらもラテン語では Porta aperta est と表現されます.完了受動分詞が動詞 sum の述語となっている文では,文脈から明らかにそうではないように思えるところを除いて,完了の意味の適当な形に翻訳したほうがよいでしょう.
語 彙 [10]
| cogitatio, -onis (f.) | (名)思考,思考力 action or function of thinking, “thought”(as process) |
| cogito, -are, avi, -atus*1 | (動)考える think |
| mens, mentis (f.)*2 | (名)心 mind |
| nunc (adv.) | (副)今 now |
| omnis, omne (adj.)*3 | (形)すべての,あらゆる all, every, each |
| sensus, -us (m.)*4 | (名)感覚,意味 action or function of sensing, ability to sense |
| status, -us, (m.)*5 | (名)状態 stare, condition |
| sto, stare, steti, status | (動)立っている stand, stand firm |
| sisto, sistere, stiti, status | (動)立てる,建てる cause to stand, erect, establish |
| existo, existere, exstiti *6 | (動)生じる come into being, become effectively present |
| subsisto, subsistere, substiti*7 | (動)やむ,残る endure, be substantial |
| voco, -are, -avi, -atus*8 | (動)呼ぶ,名付ける call, name |
*1 cogito, ergo sum とはデカルトの根本原理を表わすことば.
*2 “mental”の語源.
*3 “omnibus”の語源.
*4 “sense”の語源.
*5 “state”の語源.
*6 “exist, existence”の語源.[ex+sisto]
*7 “subsist, subsistence”の語源.[sub+sisto]
*8 “vocation”(神のお召し→天職,職業)の語源.
練習問題
A.訳しなさい…….
| 1. Inde constare potest quod homines naturales ex corporis sensibus
cogitent. Cogitant ex oculo(=the eye), et non possunt cogitare ex intellectu. Cogitatio ex oculo claudit intellectum, et cogitatio ex intellectu aperit oculum. (cf. DLW 46) 2. Scitum est quod tres(=three) gradus mentis hominis sint, et quod tres gradus vocentur naturalis, spiritualis, et coelestis, et quod gradus apud hominem possint aperiri. (cf. DLW 248) |
C.今日学んだ形をいつものように適当する語形変化表に記入しなさい.